Halı, Bir Fetiş…

Halı, Bir Fetiş…

Eyüp Büyükbostancı Yazdı

“Odana serdim hali.

Boyun ireyhan dali.

Gören maaşallah desin.

Kimin var böyle yari.”

En eski el dokuma ürünlerinden olan “halı” sözcüğü, “çeyiz” anlamına gelen “kalıt” sözcüğünden türemiştir. Zamanla, – Kalıt > Kalı > Halı – değişime uğramıştır. Türk toplumunda bu sözcük, genç kız çeyizini çağrıştır. Evlenme düşü kuran genç kızın çeyizindeki en önemli ürün halıdır. Dokuduğu halıda, düşlerideki erkeğe özlemlerini, iç dünyasını yansıtır. Orta Anadolu’dan derlenen “Odana Serdim Hali” türküsü bu durumu çok güzel özetler.

Pazırık Halısı

Bilinen en eski halı olan Pazırık Halısı‘ndan (*) gününüze, el dokuması halı, önemli sanatsal obje ve evlerin “Olmazsa Olmaz”ı kimliğini korumuştur. Türkiye’de de, Selçuklu’dan Osmanlı’ya Avrupa’ya en çok satılan ürünlerimizin başında gelenlerinden biri halıdır.

Halı dokuyan kızlar / Sivas

Geçmişte aileler, değerli yün ve ipek halılarını yere serip üstüne basmaya kıyamamış, duvara asmıştır. Dokunması zor ve uzun zaman alan, edinilmesi kolay olmayan halı, teknolojinin gelişmesiyle, özellikle yüksek gelire sahip olmayan aileler için de ulaşılabilir fiyatlı ev eşyası durumuna gelmiş ve yere serilmiştir.

Çintemani – 200×300 halı. Tasarım: Gülsüm Nezahat Özkarslı

Halılarımız, geleneksel kültür kodlarımızın özünü barındıran eserlerimizdendir. Ancak kültürümüzdeki değişim halılarımızı da etkilemiştir. Binlerce yıllık bir gelenek, günümüz koşullarında yeniden yorumlanmalıdır.

Halı, artı değerleri olan ve artıdeğer yüklenmeyi hak eden,’geleneksel’den ‘modern’e, dünden bugüne, bugünden yarına taşınmayı hak eden bir dost.

Antik 200×300 halı. Tasarım: Eyüp Büyükbostancı

(*)Pazırık Halısı, halı dokumacılığının iki ana tekniğinden biri olan Türk / Gördes düğüm tekniği ile dokunmuş, bilinen ilk halıdır. Rus arkeologlarca Altay Dağları’daki Pazırık kurganlarından 5.sinde bulunmuştur. Günümüzden 2500 yıl öncesine tarihlenir. Her her kenarı 10 cm. olan bir kare içinde 3.600 düğüm vardır. 1.83 x 2 metre ölçülerindeki halı St. Petersburg’daki Hermitaj Müzesi’de sergilenmektedir.

*****

Read Previous

6 Mayıs 2021 Perşembe İftarda Ne Yemeli

Read Next

7 Mayıs 2021 Cuma İftarda Ne Yemeli

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: