Her Daim Yeşil Akçam Ağacı
Harika Ören Yazdı
Bir kez daha umut doluyuz. 2025’i yolcu ederken, 2026’yı beklediğimiz günlerde yüreklerimiz bir kez daha umut dolu… Hiçbir şeyin sonsuza kadar devam etmeyeceği bilincinde tüm olumsuzluklara ve çirkinliklere rağmen yaşam hakkımızı kullanmaya devam ediyoruz. Ailelerimiz ve sevdiklerimizle kayıplarımızı rahmetle anarak, geleceğe bakıyoruz. Yeni yılın gelişini kutluyoruz.
Aldırmayın, tarih bilmez söylemlere, ‘’yılbaşı kutlaması günahtır’’ diyenlere. İnsanların önce kendi günahlarıyla yüzleşmeleri gerektiğini düşünüyorum. Bilginin ışığında hareket etmeleri ve söylemlerini bilgiye dayandırmalarını… Biz tarihe, bilgiye, bilime, ilime bakarız. Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ belgelere dayanan kitaplarında der ki; yerin göbeğinden gökyüzüne Gök Tanrısı Ülgen’e kadar uzanan bir ağaç vardır. 21 Aralık itibariyle birbiriyle kavga eden Gün ve Gece’nin savaşından Gün kazançlı çıkar. Ülgen Gün’ü kutsar ve 22 Aralıkta Gün uzamaya başlar. Güneş yeniden ışığı ve sıcağıyla yeryüzüne hayat vermeye başlar.
Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ, bolluk, bereket ve güzelliklerle geldiğini umduğumuz yılsonuna doğru gerçekleşen Çam Süsleme geleneğinin tamamıyla Türk kaynaklı bir adet olduğunun bilindiğini; Türki Devletleriyle olan münasebetler sonucu bunun gibi birçok bilginin ispatlarla doğrulandığını da yazar, söyler.
Türklerde çam süsleme geleneği, tek Tanrılı dinlere girilmesinden önceki inançlarında yeryüzünün tam ortasında bulunan Akçam Ağacı’yla bağdaştırılır. O zamanlar yaz-kış yapraklı olan bu ağaca “Hayat Ağacı” denir. Türklerin bütün halı, kilim ve işlemelerinde bu ağacı görüyoruz. Aralık gündönümü yani güneşin utkusu/ yeniden doğuşu, Türkler tarafından büyük şenliklerle (her daim yeşil=hayat dolu) Akçam Ağacı altında kutlanır.
Yeni doğum olarak algılanan bu bayramın adı “Nar Dugan’dır. Anlamı; Nar=güneş; tugan, dugan=doğan yani “Doğan Güneş”dir. İnanışa göre güneşi yeryüzüne, insanlara geri veren Tanrı Ülgen‘dir.
Öncesine evler temizlenir, o gün en güzel giysiler giyilir. Atalarımız Akçam Ağacı etrafında “İnderbay” denilen dairesel bir oyun oynarlar. Ateş yakarlar, şarkılar (yırlar) söylerler. O gün tüm kötülükler, dargınlıklar unutulur herkes birbirine en güzel dileklerini iletir.
Hayat Ağacı’nın tepesinde olduğu düşünülen Tanrıya ulaşsın diye dualar edilirken, ağacın dibine Ülgen’e hazırladıkları armağanları koyarlar. Dallara bağlanan alacalı ipler ya da çaputlar, Tanrı Ülgen’den yeni yıl için dilenen dilekler, yeni istekler, umutları temsil eder.
Yaşlılara saygı büyüktür. Büyük babalar, nineler ziyaret edilir. Sofralar açılır. Bir arada yenir, içilir, söyleşilir. Birlikte kutladıklarında, yedikleri yaş-kuru meyveleri, özel yemekleri, şekerlemeleri yakınlarıyla paylaşırlarsa ömürlerinin uzayacağına; evlerine, işlerine uğur ve bereket geleceğine inanırlar.
Rahmetli Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ verdiği bilgilere göre Akçam Orta Asya‘da yetişir. Ağaç süsleme geleneğinin Hun’ların Avrupa‘ya gelişleriyle Türklerden sonra Almanlara, Fransızlara geçtiği sonrasında Hıristiyanlar da devam ettiği biliniyor.
“Doğum, güneşin yeniden doğuşu” kutlamaları olan ‘’Nardugan Bayramı’’ öz be öz bizim bayramımızdır. İsa’nın doğumuyla yakın uzak hiçbir ilgisi yoktur. Noel Ağacı geleneğinin ‘’Hayat Ağacı Akçam’’ dallarına bağlanan dileklerin Türklerden Sümerlere, Anadolu üzerinden Avrupalılara uzandığı açık olarak görülmektedir. Tarihsel gelişim içinde gözlemlendiğinde “Ayaz Ata” ve taklidi olan “Noel Baba”nın giydiği kıyafetlerin kadim Türk insanın giydiği kıyafetlerden esinlenerek yapıldığı görülür.
Batı toplumlarının Pagan inanç sistemine sahip olduğu, Doğu toplumlarının ateşe ve putlara taptığı dönemde; Türk İnsanları “Yer – Su” inancına, aksakallı bilge ve yardımsever kişi, “Tengri Ülgen”e ve kış mevsiminin atası “Ayaz Ata”ya inanmıştır.
Günümüzde Batı kültüründen kopya edildiği söylenen yılbaşı kutlamalarının kökeninde kendi kültürümüz olduğunu bilelim. Aslı olmayan söylemlerin peşinden gitmeyi bırakalım. Bilgi ve belgeler esastır, unutmayalım.
Süsleyelim çamlarımızı, kutlayalım Nardugan Bayramı’mızı… 2026 ülkemize, dünyamıza, kentlerimize, evlerimize barış, sevgi, sağlık ve bereketiyle gelsin.
21 Aralık 2025
****
