10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü Kutlu Olsun
Haber: Necati MUMAY
- TGC’nin düzenlediği toplantıda işsizlik krizi tartışıldı: “Basında sistematik işten çıkarma ifade özgürlüğünün toplu tasfiyesidir”
- Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Çalışan Gazeteciler Günü nedeniyle 9 Ocak 2026 Cuma günü saat 14.00’te Burhan Felek Konferans Salonu’nda “Gündem Gazetecilikte İşsizlik Krizi” başlıklı bir toplantı düzenledi.
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), gazetecilikteki işsizlik oranının yaklaşık yüzde 30 seviyelerine ulaşmasının, mesleğin geleceği açısından yarattığı riskleri Çalışan Gazeteciler Günü kapsamında düzenlediği bir toplantıyla gündeme taşıdı. “Gündem: Gazetecilikte İşsizlik Krizi” başlıklı toplantı, 9 Ocak 2025 Cuma günü saat 14.00’te, TGC Burhan Felek Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.
Toplantıda, gazetecilik alanındaki işsizlik oranını artıran sansür, kayyım atamaları, siyasi ve ekonomik baskılar ele alındı. Toplantıda gazetecilik mesleğinin sürdürülebilirliğini tehdit eden yapısal sorunlara dikkat çekildi.
Vahap Munyar: Basın Özgürlüğü Demokratik Hukuk Devletinin Ayrılmaz Bir Parçasıdır
Toplantı, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Vahap Munyar’ın açılış konuşmasıyla başladı. Başkan Vahap Munyar konuşmasında şu başlıklara dikkat çekti:
“10 Ocak 1961, Türk basın tarihi açısından olduğu kadar, Anayasa ile güvence altına alınmış basın ve düşünceyi ifade özgürlüğünün kurumsallaşması bakımından da simgesel bir öneme sahiptir. Demokratik toplum düzeninin temel taşlarından biri olan halkın haber alma hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi, bu hakkı sağlayan gazetecilerin sosyal, ekonomik ve mesleki güvencelere sahip olmasıyla mümkündür.
Bu anlayış doğrultusunda hazırlanan 212 Sayılı Basın İş Kanunu, 65 yıl önce yürürlüğe girerek basın emekçilerinin çalışma koşullarını hukuki güvence altına almıştır. Ne yazık ki sonraki yıllarda, 212 sayılı yasanın etkin biçimde uygulanmaması ve yaptırım gücünün zayıflatılması, gazetecilerin kazanılmış haklarının fiilen aşınmasına yol açmıştır.
Oysa Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi, yasaların yalnızca varlığını değil, etkili biçimde uygulanmasını da zorunlu kılmaktadır. Özlük haklarının gerilemesi, gazetecilerin sendikal örgütlenme hakkının zayıflatılmasına neden olmuş; bu durum Anayasa’nın 51. maddesi ile güvence altına alınan sendika hakkı açısından da ciddi sorunlar yaratmıştır.
Haksız gözaltılar, tutukluluk uygulamaları, sansür, Basın İş Kanunu dışında çalıştırma, düşük ücretler, sendikasızlık ve yaygın işsizlik, basın sektörünün en ağır sorunları arasında yer almaya devam etmektedir. Bu uygulamalar, ölçülülük ve demokratik toplumda gereklilik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.
Cezaevinde bulunan gazeteciler ile haklarında süren davalar ve adli kontrol uygulamaları, ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratmaktadır. Tüm bu olumsuzluklara rağmen, hukukun üstünlüğü ilkesinin, basın ve düşünceyi ifade özgürlüğünün etkin biçimde güvence altına alındığı; gazetecilerin mesleklerini özgür, bağımsız ve güvenceli koşullarda yapabildiği bir Türkiye umudumuzu kararlılıkla koruyoruz. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti olarak, üyelerimizin ve tüm meslektaşlarımızın 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nü kutluyoruz.”
Toplantının moderatörlüğünü TGC Genel Sekreteri Sibel Güneş üstlendi.
Programda; gazeteciler Bülent Biricik, Mustafa Aşcıoğlu, Zeynel Lüle, Uğur Güç ile TGC Hukuk Danışmanı Gökhan Küçük, basın ve düşünceyi ifade özgürlüğü alanındaki gerilemeyi, yüksek işsizlik oranları ve mesleki güvencesizlik bağlamında değerlendirdi.
10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nün tarihçesi
4 Ocak 1961’de basın çalışanlarına bazı haklar ve yasal güvence sağlayan 212 sayılı kanun Resmi Gazete’de yayınlandı.
Ancak dokuz gazete patronu, 212 sayılı yasaya ve Basın İlan Kurumu’nun oluşmasına ilişkin 195 sayılı yasaya karşı çıktılar. Akşam, Cumhuriyet, Dünya, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Vatan, Yeni İstanbul ve Yeni Sabah’ın patronları ortak bildiriye imza atarak gazetelerini üç gün kapattıklarını duyurdu.
İstanbul Gazeteciler Sendikası ise çalışanlarla birlikte karara katılmadıklarını açıkladı. Cemiyet ve Sendika üyesi gazeteciler, patronların boykotu boyunca “Basın” adlı bir gazete yayımlamaya karar verdiler. Basın Gazetesi 11 Ocak günü yayına başladı ve üç günlük boykot sırasında yayınını sürdürdü.
Üç gün süren bu dayanışmanın ardından 10 Ocak, Çalışan Gazeteciler Bayramı olarak kutlanmaya başlandı.
1971 yılındaki askeri müdahaleden sonra gazetecilere yönelik ağır baskılar nedeniyle günün adı, “10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü” olarak değiştirildi.
****
