Gotik Mimari Şaheseri Sagrada Familia
Harika Ören Yazdı
Doğada düz çizgi yoktur, diyen ve tüm Barselona‘yı şekillendiren Antoni Gaudí’nin başyapıtı, dünyanın en ünlü inşaat projelerinden biri olan Sagrada Família Bazilikası, 144 yıllık çalışmanın ardından tamamlandı.
Sagrada Familia, 100 yıl önce 10 Haziran günü hayatını kaybeden ve kıvrımlı, sıra dışı yapılarıyla Barselona’yla özdeşleşen dâhi Katalan mimar ve tasarımcı Antoni Gaudí’nin İspanya’yı turistik cazibe merkezi yapan; Avrupa’nın aşırı turizm sorununun bir sembolü hâline gelmiş olan yerli halkın çevresinde turistlere karşı protestolar düzenliyor olsalar da; dünyanın en çok ziyaret edilen muhteşem sanat eseridir.
Sagrada Família , İspanya’nın Katalonya bölgesindeki Barselona‘nın Eixample semtinde yer almaktadır. Dünyanın en yüksek Katolik kilisesi ünvanını taşımaktadır. 7 Kasım 2010’da Papa Benedict XVI tarafından kutsanarak, bazilika ilan edilen Sagrada Família‘nın bazı bölümleri, heybetli yapısı ve baş döndüren mimarisiyle; Doğuş cephesi ve Kript , 2005 yılında “Antoni Gaudí’nin Eserleri” başlığı altında UNESCO Dünya Kültür Mirası içine dahil edilmiştir.
19 Mart 1882’de mimar Francisco de Paula del Villar yönetiminde Sagrada Familia‘nın inşaatına başlanır. 1883’te Villar istifa eder, Gaudí baş mimar olarak görevi devralır. Gotik ve kıvrımlı Art Nouveau formlarını birleştirerek projeyi mimari ve mühendislik tarzıyla dönüştürür. Hayatının geri kalanını projeye adar. Yaşamının son 15 yılında başka iş almaz “Müşterim acele etmiyor” demektedir. Müşterisi Tanrı’dır.
Antoni Gaudí, 7 Haziran 1926’da Barselona’da yürürken kendisine bir tramvayın çarpması sonucu ağır yaralanarak kaldırıldığı hastanede 10 Haziran1926’da Barselona’da yaşama veda eder. Müşterisi Tanrı O’nu yanına almakta acele eder ama haklıdır. Kilisenin yapımı 100 yıl sürer. Gaudi kilisenin mahzenine gömülür. O sırada projenin sadece dörtte birinden azı tamamlanmıştır.
Gaudi çok ince düşünmekte, çizdiği her çizginin, yaptığı her desene bir anlam yüklemekte, La Sagrada Familia’da dik olmayan duvarlar, şekilli kolonlarla bezeli İç mekanda bu hareketliliğe seramik, mozaik ve çeşitli taşlar eklenirken katedralin cephelerini dolduran yüzeyde ince ince işlenmiş ilahi figürlerler izlerken insanların başını döndürmektedir.
Özel bağışlarla sürdürülen Sagrada Família‘nın inşaatı yavaş ilerler. İspanya İç Savaşı sırasında durur. Temmuz 1936’da, İber Anarşist Federasyonu‘ndan ( Federación Anarquista Ibérica veya FAI) anarşistler mahzeni ateşe verirler. Gaudí‘nin orijinal planları kısmen yok olur.
Yıl 1939’dur. Francesc de Paula Quintana şantiye yönetimini devralarak; Gaudí‘nin atölyesinden kurtarılan planlar ve fotoğraflarla yeniden oluşturulan malzemelerle çalışmalara devam eder. İnşaat, 1950’lerde aralıklı olarak yol almaya başlar. Bilgisayar destekli tasarım ve bilgisayarlı sayısal kontrol gibi teknolojilerdeki gelişmeler ilerlemeyi hızlandırır.
Yıllardır beklenen an sonunda gerçekleşir. İsa Mesih merkez kulesi, 20 Şubat 2026‘da son parçanın yerleştirilmesiyle yapısal olarak tamamlanır. 10 Haziran 2026‘da Papa Leo XIV tarafından İspanya ziyareti sırasında açılışı yapılarak, kutsanır. 172,5 m (566 ft) yüksekliğindeki kulesiyle artık dünyanın en yüksek kilisesidir. Antoni Gaudí’nin ölümünün 100. yılı anısına düzenlenen etkinlikte şehirde büyük bir kutlama ve ışık gösterisi yapılarak, Papa XIV. Leo tarafından kule kutsanır.
Sanat eleştirmeni Rainer Zerbst, Sagrada Familia‘yı “Sanat tarihinin tamamında buna benzer bir kilise binası bulmak muhtemelen imkansızdır” derken; Paul Goldberger, Sagrada Familia’yı “Orta Çağ’dan beri Gotik mimarinin en olağanüstü kişisel yorumu” olarak tanımlar.
La Sagrada Familia’nın 18 adet çan kulesi bulunur, en uzunu bittiğinde 170 metredir. Bunların 12’si İsa’nın 12 havarisini simgelemektedir. Diğer 4 çan kulesi İsa’nın etrafındaki 4 adet İncil yazarını, 170 metrelik en uzun kuleyse İsa’yı simgelemektedir. O’nun bir küçüğü olan ikinci büyük kule Meryem’i simgeler. Kulelerin üzerinde birçok şekiller ve semboller vardır.
Sagrada Família’yı yöneten özel dini vakıf, ziyaretle ilgili yaşanan karmaşayı azaltmak için biletlerin çevrim içi satın alınmasını ve aynı anda içeride bulunabilecek ziyaretçi sayısının 1.500 kişiyle sınırlandırılmış, dua ile tefekkürü kolaylaştırmak amacıyla yakın zamanda her gün sabah saatlerinde bir “sessizlik saati” uygulaması başlatılmıştır.
****
