Erol Ünal’ın yeni kitabı; Bandırma Füze Kulübü Gerçeği

Haber : Kemal Gönüleri

Gençlik yıllarında Lise yıllarında Bandırmadaki mahalli Ufuk Gazetesi’nde çalışan Erol Ünal, Bandırma Füze Kulübü’nün 60 yıllık tanığı olarak yazdığı kitapta ülkemiz tarihine adını altın harflerle yazdırmış ve uzay çalışmaları konusunda döneme damgasını vurmuş Bandırma Füze Kulübü’nün gerçek öyküsünü yazdı.

Kitabı yazan Erol Ünal 1961’de babasının 6 Ana Jet Üssü Destek Grup Komutanı olarak tayini sebebiyle Bandırma’ya geldiğinde Bandırmadaki mahalli Ufuk Gazetesi’nde çalışmaya başlamış.

Bandırma Füze Kulübü’nün kurucularından Güngör Gezer; Bandırma Füze Kulübü’nün öncesi şöyle anlatmış; “1955’de Halit Kıvanç’ın uzay konusunda çıkan seri röportajları beni ve ortaokuldaki arkadaşlarım Artuğ Sayıner, Ali Osman Caran ve Adnan Zambak’ı füzeler, roketler üzerinde çalışmaya teşvik etti. 3 arkadaş havacılık çalışmalarına başladık.

O zamandan sonra bu konuda ne bulduysak okuduk. Dış memleketlerden kitap ve mecmualar getirttik. Bütün harçlığımızı bu çalışmalara sarf ediyorduk. Bandırma’nın yukarı mahallesinde Ali Osman Caran’ın evinin bahçesindeki küçük kulübede bir füze yaptık.

Mavzer kurşununun üstüne monte ettiğimiz 30cm. uzunluğunda, 100 gram ağırlığındaki füze mavzerin ateşlemesiyle 50 metre irtifaya ulaşıp gözden kayboldu. İkinci denememizde yakıt olarak benzin buharı ve oksijen kullandık. Bu füze ancak 15 metre yükseldi.”

Bandırma Füze Kulübü 1957’de lise gençleri tarafından ‘Bandırma Lisesi Feza Araştırma Kolu’ olarak kurulmuş. Gençler liseyi bitirince 1960’da ‘Füze Kültür Kulübü’ olarak dernekleşmiş. 1964’de ‘Bandırma Havacılık Astronomi Roket Kulübü (BHARK)’ ve 1966’da ‘Havacılık ve Uzay Araştırma Derneği (HUZAD)’ ismini almış. Ancak halk arasında ‘Bandırma Füze Kulübü’ olarak tanınıyor.

Bandırmanın mahalli gazetesi Ufuk gazetesi’nde çalışan Erol Ünal, Bandırma Füze Kulübü’nün kurucularından ve son yıllara kadar derneğin başkanlığını yapan Artuğ Sayıner’den aldığı ve topladığı 79 adet gazete ve dergi kupürlerinden, o yıllardan kalma dokümanlar dan faydalanarak Bandırma Füze Kulübü’nün gerçeklerini yazan bir kitap hazırladı.

Gençler liseye geçtiklerinde ‘Feza Araştırma Kolu’ kurarlar. Lisenin Matematik Öğretmeni Tahsin Çizenel ve Fizik Öğretmeni Selahattin Örgen de gençlere yardımcı olur.

10 Ekim 1959’da 100cm. boyunda, 10cm. çapında, 3 kilo ağırlığındaki füze 40 metre kadar yükseğe çıktıktan sonra denize düşer. Füzenin yakıtı naftalin, barut ve nitrogliserin karışım’dır.

9 Şubat 1960’da 150cm. boyunda, 10cm. çapında, iki kademeli füzeyi 750 metre yüksekliğe fırlatmayı başarırlar. Füze bu irtifaa çıktıktan sonra denize düşer. Basında ‘Bandırma’dan aya roket atıldı’ haberi büyük yankı uyandırır.

Gençler liseden mezun olurlar. 17 Eylül 1960’de Ali Osman Caran, Adnan Zambak, Artuğ Sayıner, Güngör Gezer dernekler yasasına uyarak Füze Kültür Kulübü’ olarak dernekleşirler. Atilla Yedikardaşlar da bu oluşuma katılır.

30 Ağustos 1962’de Bandırma’nın Küçük Livatya mevkiinde 87cm. boyunda, 6cm. çapında, 3 kilo 800 gram ağırlığında ‘Marmara 1’ roketini fırlatırlar. Füzenin yakıtı nitrogliserin karışımı katı bir yakıttır. Roket 800 metre yüksekliğe ulaşmayı başarır. Bu yükseklikte füzenin ikinci kısmı ateş alır. Ateşlendiği yerden 200 metre uzağa düşen roketin parçaları ot ve çalılardan oluşan 5 dönümlük bir sahanın yanmasına neden olur. Ancak tarlası yanan çiftçi şikayetçi olmayarak gençleri; “Siz bu vatan için bir şeyler yapıyorsunuz, biz o ağaçları yine dikeriz, siz devam edin. Önemli olan gençlerin bu denemeleri yapmalarıdır” diyerek destekler.

2 Eylül 1962’de Bandırma’ya Dikilitaş Yelkenkaya Düzlüğü’nde 113cm. boyunda, 6cm. çapında ve 5,50 kilogram ağırlığındaki ‘Marmara 2’ roketi başarıyla fırlatılır. Yakıtı gliserin ve asfalt karışımı sıvı bir yakıttır.

Roket ateşlenmesiyle beş saniye içinde bulutlar arasına girer. Roket başlığının Fener Adası’na paraşütle inişi Fener Adası’nda bulunanlar tarafından gözlemlenir. Fırlatılışta bulunan gözlemciler roketin 823 metre (2700 fit) yüksekliğe ulaştığını tesbit ederler. Bu başarılı fırlatış kulübe amatörler arası füze yarışmasında dünya üçüncülüğünü kazandırır. Amatör kulüplerden Amerika 56 km. yüksekliğe çıkan roketi ile birinci, Almanlar 36 km. ile ikinci olmuştur.

Bandırma’da roket atışları yapılırken aynı dönemde İstanbul’da Kirkor Divarcı adında bir ilkokul mezunu bir kişi de tek başına geliştirdiği roketleriyle Ümraniye sırtlarında peş peşe atış denemeleri yapıyordu. Kirkor Divarcı’nın roket atışı Hürriyet Gazetesi’nin ilk sayfasında yer alır. Bu arada Bandırma Füze Kulübü’nün Bandırma’daki çalışmaları da Hürriyet Gazetesi’nin ilgisini çeker. Kirkor Divarcı Hürriyet gazetesi vasıtasıyla bundan sonra atacağı roketi Bandırma’da atmak istediğini açıklar.

13 Ekim 1962’de yüzlerce davetlinin seyrettiği yarışta Kirkor Divarcı’nın 210cm. boyunda, 15cm. çapında, 32 kilogram ağırlığındaki ‘Hürriyet 2’ adındaki füzesi ateşlenir, fakat füze henüz havalanamadan patlar. Roketin baş kısmı gövdeden ayrılarak havaya fırlar, gövde ise balta ile kesilmiş bir ağaç gibi yana devrilip infilak eder. Daha sonra Bandırma Füze Kulübü’nün 115cm. boyunda, 7cm. çapında ve 5 kilo ağırlığındaki ‘Marmara 4’ füzesi denenir. Bu füze 5.415 metreye kadar yükselir. Atış rampasından 200 metre ilerde paraşütle yere iner.

Bandırma Füze Kulübü bu başarılarından dolayı, 6. Ana Jet Üssü Komutanı Hv. Kur. Albay Halim Menteş tarafından tebrik edilir.

Bandırma Füze Kulübü’nün bütün gelişimi bu kitapta yer alıyor.